و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ » ) * فرمود : شعوب ، ملتهاى غير عرب است و قبائل به معناى طوائف عرب « 1 » . مؤلف : اين روايت را صاحب مجمع البيان به امام صادق ( ع ) نسبت داده « 2 » . و در الدر المنثور است كه ابن مردويه و بيهقى از جابر بن عبد اللَّه روايت آورده‌اند كه گفت : در وسط ايام تشريق ( يازدهم و دوازدهم و سيزدهم ذى الحجه كه روز وسطش دوازدهم مىشود ) رسول خدا ( ص ) براى ما خطبه وداع را ايراد كرد و فرمود : ايها الناس ! آگاه باشيد كه پروردگارتان يكى است ، پدرتان يكى است و هيچ فضيلتى براى عربى بر غير عرب نيست ، و هيچ غير عربى بر عرب فضيلتى ندارد و هيچ سياهى بر سرخى ، و هيچ سرخى بر سياهى ، فضيلت ندارد مگر به تقوى . و گرامىترين شما نزد خدا با تقوىترين شما است . با شما هستم آيا ابلاغ كردم ؟ همه گفتند بله يا رسول اللَّه . فرمود : پس حاضرين به غائبين برسانند « 3 » . و در كافى به سند خود از ابو بكر حضرمى از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) ضباعة دختر زبير بن عبد المطلب را ( كه دختر عموى خودش بود ) براى مقداد بن اسود تزويج كرد ، و اين كار را نكرد مگر براى اينكه امر ازدواج را آسان كند ، و مردم به رسول خدا ( ص ) تاسى كنند ، و بدانند كه گرامىترين آنان نزد خدا با تقوىترينشان است « 4 » . و در روضه كافى به سند خود از جميل بن دراج روايت كرده كه گفت : به امام صادق ( ع ) عرضه داشتم بفرماييد « كرم » چيست ؟ فرمود كرم تقوى است « 5 » . و در كافى به سند خود از يونس از يعقوب از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ضمن حديثى فرمود : اسلام قبل از ايمان است ، بر مدار اسلام است كه مسلمانان با هم ازدواج مىكنند و از يكديگر ارث مىبرند ، و بر مدار ايمان است كه در آخرت اجر مىبرند « 6 » . و در خصال از أعمش از جعفر بن محمد ( ع ) روايت كرده كه در ضمن

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 9 ، ص 322 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 138 . ( 3 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 98 . ( 4 ) نور الثقلين ، ج 5 ، ص 97 ، به نقل از كافى . ( 5 ) نور الثقلين ، ج 5 ، ص 100 ، به نقل از روضه كافى . ( 6 ) نور الثقلين ، ج 5 ، ص 101 ، به نقل از كافى .